Xơ-gan-là-gì-Nguyên-nhân-triệu-chứng-cách-điều-trị-phòng-ngừa

Xơ gan là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị, phòng ngừa

Bệnh xơ gan là một căn bệnh cực kỳ nghiêm trọng, có thể dẫn đến những tổn thương khó mà phục hồi trở lại. Tuy nghiêm trọng là vậy nhưng hiện không có nhiều người trang bị đủ kiến thức để phòng ngừa và nhận biết bệnh từ sớm.

Vậy xơ gan là gì, nguyên nhân gây nên bệnh xơ gan là gì, các triệu chứng của bệnh như thế nào, cách chữa trị bệnh ra sao? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua bài viết bên dưới đây.

I. Bệnh Xơ Gan Là Gì? Các Mức Độ Xơ Hóa Của Gan

Vì một hay một vài nguyên do nào đó, các tế bào gan chịu tổn thương, không thể hồi phục được và chết đi.

Lúc này, gan sẽ bắt đầu bị xơ hóa bởi các tế bào gan chết dần bị thay thế bởi lớp mô sẹo và lớp protein. 

Đây được gọi là bệnh xơ gan.

Khi gan đang ở trong giai đoạn này, các tế bào gan đã chết, không thể nào phục hồi lại như trước được. Chính vì thế, bệnh lý về gan này được gọi là tổn thương gan “giai đoạn cuối” hay “giai đoạn muộn”.

xơ-gan-là-gì

Tình trạng xơ gan sẽ trải qua 4 giai đoạn chính, mức độ bệnh ngày một tăng dần. Mỗi giai đoạn bệnh sẽ gây ra những vấn đề khác nhau cho người mắc bệnh.

Xơ Gan F1:

Ở giai đoạn này, gan bắt đầu xuất hiện các thương tổn, tuy nhiên biểu hiện lại chưa rõ rệt. 

Trong giai đoạn F1, người mắc bệnh sẽ khó nhận thấy các triệu chứng, biểu hiện bệnh bởi nó xuất hiện rất mờ nhạt.

Lúc này, các mô sẹo xơ hóa chỉ mới bắt đầu hình thành.

Xơ Gan F2:

Ở giai đoạn F2, tình trạng mô xơ xuất hiện nhiều hơn đáng kể so với giai đoạn F1.

Gan chịu sự tổn thương lớn hơn, đồng thời các triệu chứng bệnh cũng trở nên dễ nhận biết hơn.

Trong gan bắt đầu hình thành nhiều hơn các mô xơ hóa, mô sẹo. Người mắc bệnh hoàn toàn có thể nhìn thấy rõ nét.

Tại giai đoạn này, chức năng gan có sự suy yếu rõ rệt bởi số lượng tế bào mô xơ tăng lên nhanh chóng. 

Xơ Gan F3:

Đến giai đoạn F3, các triệu chứng, biểu hiện bệnh trở nên rõ rệt ra bên ngoài. 

Cơ thể người bệnh bắt đầu xuất hiện dấu hiệu vàng da, phù nề, có cảm giác đau nhức trong người.

Lúc này, vì các tế bào gan bị xơ hóa quá nhiều nên sẽ gây ra tình trạng rối loạn chức năng gan. 

Lượng tế bào gan khỏe mạnh còn lại không đủ nhiều để đáp ứng nhu cầu thải độc tố cho cơ thể. 

​Xơ Gan F4:

Trong trường hợp các tế bào gan bị tổn thương hoàn toàn, gan không còn chức năng thì bệnh nhân sẽ được chẩn đoán là mắc bệnh xơ gan F4.

Điều này cũng có nghĩa là bệnh nhân đang ở trong tình trạng rất nguy hiểm. 

Kể từ giai đoạn F3, gan đã phải chịu rất nhiều sự tổn thương. Điều này khiến cho cơ thể gặp phải nhiều biến chứng. 

Ở thời điểm này, việc đưa ra phác đồ điều trị bệnh cũng gặp rất nhiều khó khăn.

Chính vì vậy, khi bạn nhận thấy bất cứ bệnh lý nào về gan thì cần chữa trị ngay, tránh để cho tình trạng bệnh kéo dài và nặng thêm, rất dễ gây nên tình trạng xơ hóa gan. 

Ngoài ra, bạn cũng cần hiểu rõ các nguyên nhân gây xơ gan để có thể phòng tránh hiệu quả hơn.

II. Nguyên Nhân Gây Xơ Gan

Tại vùng khoang quanh xoang gan, các tế bào hình sao với chức năng chính là dự trữ vitamin A ở dạng tĩnh. Chúng có vai trò rất quan trọng trong việc chữa lành các vết thương. 

Khi các tế bào gan bị thương tổn, chúng sẽ tiết ra các yếu tố kích hoạt và gây ra sự biến đổi các tế bào hình sao.

Khi được kích hoạt, các tế bào hình sao sẽ mất đi vitamin A dự trữ và bắt đầu tiết ra yếu tố tăng trưởng chuyển dạng beta1 hay còn gọi là TGF-beta. Từ đây chúng sẽ sản xuất collagen, mô sẹo, mô xơ. Đây chính là tình trạng xơ gan. 

Những nguyên nhân chính khiến cho các tế bào gan bị tổn thương và gây nên nhiều bệnh lý về gan đó là do tiêu thụ quá mức rượu bia hay do nhiễm virus viêm gan B hay C.

1. Xơ Gan Do Rượu Bia

Những người thường sử dụng quá nhiều rượu bia, các thức uống có cồn thì nguy cơ mắc bệnh gan rất cao. 

Ban đầu, người bệnh sẽ mắc bệnh viêm gan. Nếu không chữa trị kịp thời và nghiêm túc thì sẽ dẫn đến bệnh xơ gan. 

Những người mắc bệnh gan vì rượu bia thường có gan phình to. 

 Xơ-Gan-Do-Rượu-Bia

2. Xơ Gan Do Nhiễm Virus

Nhiễm virus viêm gan B hay C cũng là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng xơ gan. Nói đúng hơn thì đây chính là hệ quả của quá trình mắc viêm gan trong thời gian dài và đã trở thành mãn tính. 

Không giống như người mắc bệnh gan do rượu bia, người mắc bệnh do nhiễm virus sẽ có lá gan teo nhỏ hơn so với bình thường.

3. Những Nguyên Nhân Gây Bệnh Khác

Bên cạnh hai nguyên do chính trên thì vẫn còn một vài vấn đề khác có khả năng gây bệnh xơ gan chẳng hạn như ứ mật, ứ đọng máu ở gan trong thời gian dài, nhiễm độc, nhiễm ký sinh trùng hay rối loạn chuyển hóa.

Ngoài ra, tình trạng béo phì cũng là một nguyên nhân làm tăng khả năng mắc bệnh bởi người bị béo phì rất dễ mắc bệnh gan nhiễm mỡ. Nếu người mắc bệnh không có giải pháp điều trị kịp thời thì có thể dẫn đến tình trạng xơ gan. 

III. Bệnh Xơ Gan Có Lây Nhiễm Không? Có Gây Nguy Hiểm Không?

Vì xơ gan là hệ quả của cả một quá trình gan bị tổn thương nên các chuyên nhân nhận định rằng, bệnh xơ gan không thể lây nhiễm từ người này sang người khác.

Thay vào đó, tình trạng lây nhiễm chỉ xảy ra với những căn bệnh do virus gây ra như viêm gan B hay C. Nếu không điều trị thì sẽ gây nên tình trạng xơ gan. 

Vậy xơ gan có nguy hiểm không?

Bởi vì khi gan bị xơ hay sẹo thì không thể phục hồi lại như trước được nên xơ gan được liệt vào trong “tứ chứng nan y”.

Mặc dù vậy, nếu bạn phát hiện và điều trị từ sớm thì quá trình xơ gan sẽ được ngăn chặn và chức năng gan sẽ không bị ảnh hưởng nhiều. 

Bệnh-Xơ-Gan-Có-Lây-Nhiễm-Không-Có-Gây-Nguy-Hiểm-Không

Biến Chứng Xơ Gan

Khi số lượng tế bào gan ngày một giảm sút thì chức năng giải độc của gan sẽ dần yếu đi. 

Cho đến lúc gan không thể ngăn chặn độc tố xâm nhập vào máu nữa thì những độc tố đó có khả năng đi lên não và gây ảnh hưởng suy nhược tâm thần. Đây cũng chính là bệnh lý não do gan. 

Ngoài ra, tình trạng độc tố được tích tụ trong thời gian dài có thể khiến người bệnh bị hôn mê hay ngất xỉu. 

Bên cạnh đó, gan cũng đóng vai trò quan trọng trong sự chuyển hóa estrogen. Bệnh nhân có thể mắc phải chứng tăng estrogen trong máu, dễ gây nên các biến chứng như nữ hóa tuyến vú, lòng bàn tay son đỏ hay xuất hiện dấu sao mạch, nhện mạch. 

Hơn thế nữa, bệnh còn có thể gây nên tình trạng máu khó đông bởi nó làm cho gan ngừng sản xuất các yếu tố đông máu.

Ngoài các biến chứng trên thì bệnh còn có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng nữa đó là xơ gan cổ trướng.

Xơ Gan Cổ Trướng

Khi những mô xơ được hình thành, chúng bắt đầu chèn ép các tĩnh mạch trung tâm và xoang gan. Điều này dẫn tới sự gia tăng áp lực trong xoang gan hay tĩnh mạch cửa.

Trong tình trạng này, dịch trong các mạch máu rất dễ bị đẩy vào các mô, từ đó xuyên qua mô và tràn vào các khoang mở lớn chẳng hạn như khoang phúc mạc.

Điều này lý giải nguyên do bệnh xơ gan có thể gây nên dịch dư thừa trong khoang phúc mạc và khiến cho ổ bụng phình to. Đây được gọi là xơ gan cổ trướng.

Căn bệnh này có thể gây ra những biến chứng khác nữa như xung huyết, lách to hay cường lách. 

IV. Các Triệu Chứng Của Xơ Gan Theo Từng Giai Đoạn

Gan đóng vai trò quan trọng trong cơ thể chúng ta giống như một bộ lọc. Nó có tác dụng lọc các chất độc hại ra khỏi cơ thể, không cho chúng xâm nhập vào bên trong và gây bệnh. 

Việc gan bị tổn thương và bị xơ sẽ khiến cho chức năng này bị ảnh hưởng đáng kể. Các triệu chứng bệnh có thể xảy ra sẽ tùy thuộc vào từng giai đoạn xơ gan. 

1. Xơ Gan Giai Đoạn Đầu (Xơ Gan Còn Bù)

Trong giai đoạn đầu của bệnh xơ gan, vì các mô sẹo và mô xơ còn rất nhỏ nên chức năng gan chưa bị ảnh hưởng đáng kể.

Các tế bào gan khỏe mạnh vẫn có thể hoạt động bù trừ cho phần gan bị thương tổn. 

Cũng vì thế mà người mắc bệnh chưa gặp phải các triệu chứng thật sự rõ rệt. 

Đa phần người bệnh có thể phát hiện ra bệnh khi đi khám sức khỏe định kỳ. 

Thông thường, trong quãng thời gian này, người bệnh có thể gặp phải các biểu hiện như chướng bụng, khó tiêu, ăn không ngon hay rối loạn kinh nguyệt. 

 Các-Triệu-Chứng-Của-Xơ-Gan-Theo-Từng-Giai-Đoạn

2. Xơ Gan Giai Đoạn Cuối (Xơ Gan Mất Bù)

Tình trạng gan lúc này trở nên nghiêm trọng rõ rệt. Phần mô xơ và mô sẹo đã phát triển đáng kể khiến cho gan không còn phát huy được vai trò của nó. 

Điều này cũng có nghĩa là chức năng gan đã bị suy giảm. Ở thời điểm này, các triệu chứng, biểu hiện trở nên nghiêm trọng và rõ rệt hơn, được thể hiện qua 2 nhóm hội chứng sau:

Hội chứng suy gan: Người mắc bệnh trở nên khó tiêu, đầy bụng, chán ăn, kèm theo đó là các vấn đề như rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt, hai chân phù mềm, thiếu máu, da vàng nhẹ, xuất huyết, lưỡi và môi bóng đỏ, có nốt giãn mạch hình sao ở ngực và lưng,...

Hội chứng tăng áp tĩnh mạch: khi đi đại tiện có thể thấy phân sệt kèm theo máu, cổ trướng, lách lớn, nôn ra máu hay có thể mắc bệnh trĩ.

V. Phương Pháp Chữa Trị Bệnh Xơ Gan Hiệu Quả

Để có thể chữa trị bệnh xơ gan, các bác sĩ trước tiên cần dựa trên những triệu chứng lâm sàng và kết quả xét nghiệm để nhận định tình trạng bệnh.

1. Chẩn Đoán Xơ Gan

Bước đầu tiên trong việc chẩn đoán xơ gan, bác sĩ sẽ dựa trên những triệu chứng lâm sàng, kèm theo đó, là sự yêu cầu người bệnh thực hiện xét nghiệm sinh thiết gan.

Trong trường hợp các tế bào chịu thương tổn, chúng sẽ tập hợp lại với nhau rồi tạo nên các “nốt tân sinh tái tạo”. 

Đây là một trong những dấu hiệu nhận biết nổi bật của bệnh gan và cũng là nguyên nhân lý giải tại sao bề mặt gan bị xơ hóa lại gồ ghề, khác hoàn toàn với lá gan mạnh khỏe, thường có bề mặt trơn nhẵn. 

Nốt tân sinh tái tạo là một cụm tế bào gan còn sống. Đối với mô gan xơ hóa, bạn có thể thấy mô xơ và collagen nằm giữa các nốt tân sinh tái tạo.

Bên dưới là hình ảnh mô học của xơ gan.

Bên cạnh đó, các bác sĩ còn dựa trên thông số của một số yếu tố nhằm xác định được vấn đề người bệnh mắc phải. 

Sau khi các bác sĩ đã tổng hợp xong các chỉ số này thì kết quả sẽ được phân thành những mức độ là Child-pugh A, B, C. 

Trong đó:

  • Child-pugh A: Giai đoạn còn bù​​​​

  • Child-pugh B, C: Giai đoạn mất bù 

Chẩn-Đoán-Xơ-Gan

2. Xơ Gan Có Điều Trị Được Hay Không?

Như đã đề cập ở trên thì bệnh xơ gan một khi đã phát triển thì không thể khôi phục trở lại bình thường. 

Việc điều trị bệnh chỉ có thể giúp ngăn chặn bệnh không phát triển nghiêm trọng thêm. 

Về mặt lý thuyết thì vẫn còn phương pháp có thể điều trị khỏi căn bệnh này. Đó chính là ghép gan. 

Việc ghép gan có thể giúp bạn thay thế lá gan bị tổn thương nghiêm trọng thành lá gan hoàn toàn khỏe mạnh.

Tuy nhiên, bởi vì việc thay thế chỉ diễn ra khi có sẵn lá gan khỏe mạnh nên thực tế mà nói thì phương pháp này rất khó để thực thi.

3. Thuốc Điều Trị Bệnh Xơ Gan

Cách loại thuốc dành cho người mắc bệnh xơ gan chủ yếu có tác dụng giúp cải thiện sức khỏe gan, tăng cường sự bảo vệ cho gan cũng như hỗ trợ chức năng gan. 

Một số nhóm thuốc được sử dụng phổ biến nhất hiện nay gồm có:

  • Thuốc giúp tăng cường chức năng chuyển hóa của tế bào gan và các hoóc-môn glucococticoit: Vitamin B12, C, Testosteron, Prednizolon, Cyanidanol, Legalon,...

  • Tiêm truyền dịch: plasma đậm đặc, dung dịch albumin 20%, các loại đạm tổng hợp: alvezin, moriami; truyền máu trong trường hợp bị xuất huyết,…

  • Thuốc chữa trị cổ trướng: Furocemid (Lasix), Aldacton,...

Thuốc-Điều-Trị-Bệnh-Xơ-Gan

Lưu ý: Người bệnh cần đến khám tại bệnh viện hay các cơ sở ý tế để được bác sĩ kê đơn thuốc điều trị thích hợp với tình trạng bệnh. Không nên tự ý mua thuốc về sử dụng vì rất dễ gặp tác dụng phụ.

Ngoài những loại thuốc Tây kể trên thì bạn cũng có thể lựa chọn các loại thảo dược Đông Y. Những loại thảo dược sau có tác dụng cải thiện sức khỏe gan và hỗ trợ chức năng gan rất tốt: Đẳng sâm, Bạch linh, Cam thảo, Bạch truật, Chỉ xác, Hoàng kỳ, Sinh địa, Sài hồ,...

Xét theo Đông Y thì bệnh xơ gan có liên quan tới 3 tạng đó là can, tỳ và thận.

Nguyên do chính là bởi khí trệ, huyết ứ, thủy thấp ứ đọng trong cơ thể. Điều này dẫn tới sự hư tổn thận âm và dương. 

Chính vì thế, cần phải hoạt huyết, hóa ứ kiêm điều can lý tỳ, sơ can, kiện tỳ, lợi thủy.

Với những thành phần đến từ các thảo dược thiên nhiên thì các phương thuốc Đông Y an toàn và lành tính khi sử dụng. 

Cũng vì lẽ đó mà chúng còn là phương pháp hiệu quả giúp bồi bổ sức khỏe cho người bệnh. 

VI. Người Mắc Bệnh Xơ Gan Nên Ăn Gì, Kiêng Gì?

Do gan là cơ quan chuyển hóa và giải độc tố nên việc quan tâm đến chế độ ăn uống là điều hết sức quan trọng. 

Nếu người bệnh không hình thành chế độ dinh dưỡng phù hợp thì tình trạng bệnh sẽ ngày càng tồi tệ hơn mà thôi. 

1. Người Mắc Bệnh Xơ Gan Nên Ăn Gì?

  • Thực phẩm giàu chất xơ: tất cả các loại rau củ quả

  • Thực phẩm giàu protein: thịt, trứng, sữa, cá

  • Thực phẩm giàu vitamin: Sữa, trái cây, cá,...

  • Thực phẩm giàu Omega-3: cá ngừ, cá hồi, cá thu,...

  • Thực phẩm giàu Beta-carotene: cà rốt

 Người-Mắc-Bệnh-Xơ-Gan-Nên-Ăn-Gì-Kiêng-Gì

2. Người Mắc Bệnh Xơ Gan Nên Kiêng Gì?

  • Rượu bia: hạn chế tối đa hay tốt hơn hết là tránh xa rượu bia bởi đây là một trong những nguyên nhân chính gây bệnh

  • Muối: tránh ăn quá mặn bởi khi gan bị tổn thương, nó không thể xử lý được natri trong muối. Điều này có thể khiến cho cơ thể bị sưng phù và tích nước. 

  • Đường: hạn chế ăn quá ngọt bởi nó có thể khiến cho gan bị thương tổn nặng hơn

VII. Cách Phòng Ngừa Bệnh Xơ Gan Hiệu Quả

Bên cạnh việc phát hiện và điều trị bệnh kịp thời, tốt hơn hết hãy luôn ở trong tâm thế bảo vệ sức khỏe và phòng ngừa bệnh một cách tối đa. 

Bạn có thể thực hiện một số biện pháp phòng ngừa xơ gan bên dưới đây:

  • Tiêm phòng vaccine ngừa viêm gan

  • Hạn chế rượu bia

  • Hạn chế tiếp xúc với máu và dịch cơ thể người bệnh

  • Chế độ ăn uống lành mạnh và khoa học

  • Quan hệ tình dục an toàn

Qua bài viết này, hy vọng bạn đã có thêm được nhiều kiến thức về căn bệnh xơ gan vô cùng nguy hiểm. 

Hãy luôn bảo vệ sức khỏe và chú ý đến các biểu hiện bệnh lý của cơ thể nhằm đưa ra những giải pháp điều trị kịp thời, tránh để kéo dài khiến cho tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. 

Leave a Reply